قلعه به دختر آن است كه شاهزاده خانمى در آنجا منزوى و معتكف شده عبادت مىكرده است . برخى ديگر مىگويند كه پادشاهى دختر خود را كه سر به عصيان و نافرمانى برداشته بود در آنجا در زندان داشته بود . قزل‌اوزون دورخانهء بزرگى است كه پس از اتصال به شاهرود به نام سفيدرود در مىآيد و به همين اسم به درياى مازندران مىريزد . اگر چه اسم آن را گاهى سفيد و گاهى قرمز گذاشته‌اند ولى در اين محل آب آن به رنگ زرد اخرايى است شبيه به زمين‌هاى كنار دريا . پلى كه از روى آن گذشتيم عجب اين است كه بسيار خوب مانده . اين پل خرپشته مانند از آجرهاى محكم ساخته شده و سه دهانهء مختلف العرض دارد و دهانهء و سطى بلندتر است و كتيبهء آن اين است : « در عهد شاه صفى به سال 1042 هجرى در دو سال تمام شد » . همين كه به آن طرف پل آمديم تپه‌هايى در جلوى ما ظاهر گرديد كه از تپه‌هاى سابق شيب آنها كمتر است و در دامنهء مقابل آن جمال‌آباد قرار دارد . به منزل كه رسيديم شاه كه ديده بود من مشغول طراحى پل هستم آلبوم مرا از من خواست و نقاشىهاى آن را به دقت نگاه كرد و مرا از اين كه نقاشى مىدانم تحسين نمود و گفت كه او نيز از اين هنر بهره دارد سپس مداد را از من گرفت و در زير نقشى كه من از پل كشيده بودم به فرانسه همانطور كه خود تلفظ مىكرد نوشت : « پل قزل‌اوزون » . جمال‌آباد قريه‌اى است در پاى كاروانسرايى مخروبه كه سابقا قلعه بود و كتيبهء سر در آن اين مطلب را مىرساند زيرا كه اين عبارت را متضمن است : « امير ديوان شاه عباس ثانى جانب قلعهء جمال‌آباد به سال 1065 هجرى . . . . . » . « 1 »

--> ( 1 ) - عين كتيبهء كاروانسراى جمال‌آباد اين است : به عهد دولت شاهنشه جهان عباس * كه هست ثانى عباس در عدالت و داد بنا نهاد اغورلو امير ديوانش * رباط جانب دشت دز جمال‌آباد بناى دولت او باد تا ابد محكم * كه كرد بهر شه اين خانهء دعا آباد چو يافت صورت اتمام اين رباط ز خيز * به سعى قدرت و بازوى بهترين استاد ( ادامه پاورقى در صفحهء بعد )